Kwasowa erozja szkliwa

kwasowa erozja szkliwa

Kwasowa erozja szkliwa to poważny problem zdrowotny, który dotyka coraz większą liczbę osób na całym świecie, szczególnie w kontekście zmieniających się nawyków żywieniowych w XXI wieku. Przede wszystkim spożywanie napojów gazowanych zamiast wody znacząco przyczynia się do systematycznego uszkadzania szkliwa. W tym artykule dokładnie omówimy etiologię tej choroby oraz podpowiemy, jak skutecznie zapobiegać erozji szkliwa, aby chronić zdrowie jamy ustnej.

Co to jest kwasowa erozja szkliwa?

Kwasowa erozja szkliwa to naukowy termin określający uszkodzenie szkliwa zębów na skutek kontaktu z kwasami pochodzenia zewnętrznego lub wewnętrznego. Proces ten jest chemiczny i nie jest związany z czynnikami mechanicznymi ani działaniem bakterii. W wyniku kwasowej erozji dochodzi do nieodwracalnej utraty tkanek twardych zębów, w tym szkliwa i zębiny.

Objawy erozji szkliwa – jak rozpoznać erozję szkliwa?

Pierwsze objawy ubytku szkliwa najczęściej nie są dostrzegane przez pacjenta. Zazwyczaj pacjenci odwiedzają gabinet stomatologiczny dopiero w momencie, gdy nadwrażliwość zębów na pokarmy skutecznie uniemożliwia im normalne funkcjonowanie. Wczesne objawy mogą obejmować lekkie przebarwienia, drobne ubytki oraz nieznaczne uczucie dyskomfortu przy spożywaniu zimnych, gorących, kwaśnych lub słodkich pokarmów. Z czasem objawy te mogą się nasilać, prowadząc do poważniejszych problemów.

Zaawansowane objawy erozji szkliwa

W zaawansowanym stadium procesu erozji pacjent może zauważyć żółtawy odcień przebarwień szkliwa oraz uwidocznienie zębiny, która jest bardziej podatna na uszkodzenia i infekcje. Dochodzi również do pojawienia się płaskich, gładkich plam na powierzchniach policzkowych, językowej powierzchni zębów bocznych oraz podniebiennej powierzchni górnych siekaczy. Taki stan może prowadzić do znacznej nadwrażliwości zębów oraz zwiększonego ryzyka powstawania ubytków próchnicowych.

kwasowa erozja szkliwa - nieodwracalna utrata tkanek zębów
Kwasowa erozja szkliwa – nieodwracalna utrata tkanek zębów

Erozja szkliwa – przyczyny

Wewnątrzpochodne przyczyny kwasowej erozji szkliwa

Organizm człowieka jest złożonym systemem, w którym każdy proces ma wpływ na kolejny. Kwasowej erozji szkliwa często towarzyszą ogólnoustrojowe jednostki chorobowe mające wpływ na stan szkliwa zębów.

Choroba refluksowa przełyku:

Najczęstszą wewnątrzpochodną przyczyną kwasowej erozji szkliwa jest refluks żołądkowo-przełykowy. Jest to choroba, która dotyczy aż 7% populacji, a 36% dorosłych doświadcza jej objawów co najmniej raz w miesiącu. Choroba we wczesnym stadium uwrażliwia przede wszystkim szkliwo zębów, a trwająca dłużej powoduje rozwinięcie się kwasowej erozji szkliwa. Według badań efekt erozji jest zwykle widoczny po około roku do dwóch lat trwania choroby.

Zaburzenia wydzielania śliny:

Suchość w jamie ustnej (sialopenia) lub zmniejszone wydzielanie śliny (kserostomia) zaburzają mikrobiom jamy ustnej. Ślina neutralizuje kwaśny odczyn pokarmu. Osoby z zaburzeniem jej wydzielania, po spożyciu kwaśnych produktów, pozostawiają znaczną ilość kwasów na powierzchni zębów, co zwiększa ryzyko wystąpienia erozji szkliwa.

Bulimia:

Pacjenci z bulimią narażają swoje zęby na szkodliwe działanie kwasów żołądkowych, które powodują degenerację szkliwa i jego erozję.

Cukrzyca:

Problemy metaboliczne, takie jak cukrzyca, mogą prowadzić do suchości w ustach (hiperglikemia), co uniemożliwia prawidłową neutralizację pokarmów uszkadzających szkliwo. Wysoki poziom cukru we krwi sprzyja powstawaniu różnych chorób jamy ustnej, które mogą przyczyniać się do erozji szkliwa.

Ciąża:

Kobiety w ciąży mogą być bardziej narażone na erozję szkliwa z powodu częstych nudności i wymiotów, które powodują kontakt zębów z kwasami żołądkowymi. Hormonalne zmiany mogą również wpływać na wydzielanie śliny i ogólny stan zdrowia jamy ustnej.

Zewnątrzpochodne przyczyny kwasowej erozji szkliwa

Dieta, używki, styl życia oraz stosowane leki mają istotny wpływ na stan zdrowia naszych zębów.

Dieta:

Składniki codziennej diety w znaczący sposób wpływają na ryzyko rozwinięcia choroby. Częste spożywanie produktów o niskim pH prowadzi do rozpuszczania hydroksyapatytów, czyli związków chemicznych tworzących szkliwo zębów. Nawet produkty o wyższym pH, które mają zdolność chelatowania (np. cytrynian sodu czy potasu), mogą uszkadzać szkliwo. Badania wykazują, że osoby na diecie wegetariańskiej są bardziej narażone na uszkodzenie szkliwa z powodu większego spożycia owoców i soków warzywnych. Sportowcy również są narażeni z powodu wysoko erozyjnej diety i nawyku szczotkowania zębów zaraz po spożyciu kwaśnego posiłku.

Napoje gazowane i energetyczne:

Regularne spożywanie napojów gazowanych i energetycznych o niskim pH i wysokiej zawartości cukru przyczynia się do erozji szkliwa. Napoje te są szczególnie szkodliwe, gdy są spożywane między posiłkami, co zwiększa czas kontaktu z kwasami.

Leki:

Spożywanie leków o kwaśnym pH (m.in. aspiryna, preparaty żelaza, kwas askorbinowy) może prowadzić do utraty szkliwa. Szczególnie niebezpieczne są farmaceutyki wymagające ssania lub żucia. Leki zmniejszające wydzielanie śliny również mogą być szkodliwe. Przyjmowanie leków przez dłuższy okres czasu, zwłaszcza tych, które wpływają na pH w jamie ustnej, może prowadzić do znaczących uszkodzeń szkliwa.

Styl życia:

Modne diety oparte na owocowo-warzywnych sokach oraz nawyk mycia zębów zaraz po takim posiłku przyczyniają się do erozji szkliwa. Pływacy są narażeni na erozję zębów z powodu kwasu solnego zawartego w wodzie basenowej, który powstaje na skutek rozpuszczenia podchlorynu lub chloru gazowego w wodzie.

Nawyki higieniczne:

Zbyt intensywne i częste szczotkowanie zębów, zwłaszcza po spożyciu kwaśnych pokarmów, może przyczynić się do uszkodzenia szkliwa. Używanie twardych szczoteczek do zębów i past o wysokim współczynniku ścieralności zwiększa ryzyko erozji.

Kto jest narażony na erozję szkliwa?

Kwasowa erozja szkliwa może spotkać każdego
Kwasowa erozja szkliwa może spotkać każdego

Problem erozji szkliwa może dotyczyć każdego z nas, niezależnie od wieku czy stylu życia. Czynniki predysponujące do rozwoju choroby obejmują:

  • Spożywanie dużej ilości napojów gazowanych
  • Picie dużej ilości soków, szczególnie z owoców cytrusowych
  • Mycie zębów zaraz po zjedzeniu kwaśnego posiłku
  • Nieleczone ubytki
  • Czynniki ogólnoustrojowe, np. cukrzyca lub bulimia
  • Stosowanie past o wysokim współczynniku ścieralności
  • Częste spożywanie kwaśnych pokarmów i napojów między posiłkami
  • Zbyt intensywne szczotkowanie zębów

Jak zapobiegać kwasowej erozji szkliwa?

Profilaktyka erozji szkliwa jest procesem złożonym i obejmuje:

  1. Ograniczenie spożycia napojów gazowanych: Zamiana napojów gazowanych na wodę lub inne napoje o neutralnym pH może znacząco zmniejszyć ryzyko erozji szkliwa.
  2. Stosowanie pasty o niskim współczynniku ścieralności: Wybór pasty do zębów o niskim współczynniku ścieralności pomaga chronić szkliwo przed uszkodzeniami mechanicznymi podczas szczotkowania.
  3. Kończenie posiłków produktami o neutralnym pH: Spożywanie produktów takich jak żółty ser na zakończenie posiłku pomaga neutralizować kwasy w jamie ustnej.
  4. Żucie gumy z ksylitolem: Ksylitol jest naturalnym cukrem brzozowym, który neutralizuje pH w jamie ustnej i zwiększa wydzielanie śliny, co pomaga w ochronie szkliwa.
  5. Szczotkowanie zębów po dłuższej chwili od zjedzenia kwaśnego posiłku: Odczekanie co najmniej 30 minut po spożyciu kwaśnych pokarmów przed szczotkowaniem zębów pozwala na neutralizację kwasów i minimalizuje ryzyko uszkodzeń szkliwa.
  6. Regularne wizyty u dentysty: Regularne kontrole stomatologiczne pomagają w wczesnym wykrywaniu i leczeniu erozji szkliwa oraz innych problemów zdrowotnych jamy ustnej.

Kwasowa erozja szkliwa – leczenie

Niestety, kwasowa erozja szkliwa jest procesem nieodwracalnym, który prowadzi do powstania ubytków próchnicowych. Leczenie erozji szkliwa polega na wyeliminowaniu przyczyny oraz opracowaniu powstałych ubytków i założeniu wypełnień. W początkowym etapie, gdy nie doszło jeszcze do uwidocznienia zębiny, a występuje tylko nadwrażliwość zębów, pomocna może być profesjonalna fluoryzacja. Fluor wspomaga odbudowę szkliwa zębów, dlatego stanowi skuteczne zabezpieczenie przed dalszą jego erozją.

Zaawansowane metody leczenia

W bardziej zaawansowanym stadium erozji niezbędne jest opracowanie i wypełnienie ubytków materiałami światłoutwardzalnymi, które są trwałe i estetyczne. Czasami konieczna jest również rekonstrukcja zęba za pomocą licówek porcelanowych lub koron, które przywracają zarówno funkcję, jak i wygląd zębów. W przypadkach, gdy zęby są znacznie osłabione, stomatolog może zalecić zastosowanie nakładek ochronnych na zęby podczas snu, aby zapobiec dalszemu ścieraniu się szkliwa.

Podsumowanie

Kwasowa erozja szkliwa to poważne zagrożenie przede wszystkim dla zdrowia jamy ustnej, jednak dzięki odpowiednim działaniom profilaktycznym i wczesnemu leczeniu można znacznie zredukować jej negatywne skutki. Ważne jest, aby zwracać uwagę na objawy i czynniki ryzyka, a także regularnie konsultować się z dentystą w celu monitorowania stanu zdrowia zębów i dziąseł. Edukacja na temat kwasowej erozji szkliwa i świadome nawyki mogą pomóc w ochronie zębów przez całe życie.

Call Now Button